کتاب وجدان زنو اثر ایتالو اسووو (نشر بان)
site-ban-2604
site-ban-2604زنو کوزینی پنجاه و هفت ساله است و به پیشنهاد روانکاوش شروع میکند به نوشتن خاطراتش؛ اما از همان ابتدا معلوم نیست تا چه اندازه میتوان حرفهایش را باور کرد. او از آخرین سیگارهایی میگوید که هیچوقت واقعاً آخرین سیگار نمیشوند، از مرگ پدرش، از زنی که دوست داشت و زنی که در نهایت با او ازدواج کرد، از خیانت، کار و تصمیمهایی که همیشه برایشان توضیحی آماده دارد. انگار زنو هر بار که میخواهد خودش را بهتر بشناسد، راه تازهای برای توجیه خودش پیدا میکند.
«وجدان زنو» قصه زندگی مردی معمولی است که مدام میان خواستن و عملکردن گیر میکند. ایتالو اسووو با طنزی ظریف وارد ذهن زنو میشود و ضعفها، دروغهایی که آدم به خودش میگوید و تلاش همیشگی برای تغییر را نشان میدهد. کتاب در ظاهر خاطرات یک مرد است، اما کمکم به داستانی درباره ذهن انسان تبدیل میشود؛ ذهنی که حتی وقتی با خودش حرف میزند، لزوماً تمام حقیقت را نمیگوید.
ویژگیهای برجسته کتاب:
نخستین انتشار نسخه اصلی در سال ۱۹۲۳
از مهمترین آثار ادبیات مدرن ایتالیا
روایت داستان در قالب یادداشتهای زنو برای روانکاوش
استفاده از راویای که همیشه نمیتوان به روایتش اعتماد کرد
توجه ویژه به ذهن انسان، خودفریبی، عادتها و روانکاوی
اثری که با حمایت جیمز جویس بیشتر شناخته شد و توجه منتقدان اروپایی را به اسووو جلب کرد
زندگی و سالهای آغازین ایتالو اسووو:
ایتالو اسووو نام ادبی آرون هکتور اشمیتز بود. او در ۱۹ دسامبر ۱۸۶۱ در تریسته به دنیا آمد؛ شهری که در آن زمان بخشی از امپراتوری اتریش بود. خانوادهاش یهودی و نسبتاً مرفه بودند و پدرش در زمینه تجارت فعالیت میکرد. اسووو از کودکی در محیطی بزرگ شد که زبانها و فرهنگهای مختلف در کنار هم حضور داشتند و همین فضای چندفرهنگی بعدها روی زندگی و نوشتههایش اثر گذاشت.
تحصیل و ورود به دنیای تجارت:
پدر اسووو میخواست پسرانش برای فعالیت تجاری آماده شوند، به همین دلیل او را در نوجوانی برای تحصیل به آلمان فرستاد. اسووو در آنجا علاوه بر درسهای تجاری، با ادبیات آلمانی آشنا شد و به نویسندگانی مثل گوته و شیلر علاقه پیدا کرد. پس از بازگشت به تریسته نیز تحصیلات تجاری خود را ادامه داد.
مشکلات مالی خانواده باعث شد او مدتی در یک بانک کار کند. سالها بعد نیز وارد شرکت خانواده همسرش شد که در زمینه تولید رنگهای مخصوص کشتی فعالیت داشت. به همین دلیل بخش بزرگی از زندگی اسووو میان تجارت و نوشتن تقسیم شده بود و برخلاف بسیاری از نویسندگان همدورهاش، نویسندگی تنها شغل او نبود.
نخستین رمانها و سالهای بیتوجهی:
نخستین رمان او با عنوان «یک زندگی» در سال ۱۸۹۲ منتشر شد. چند سال بعد، در سال ۱۸۹۸، دومین رمانش «پیری» را منتشر کرد. هیچکدام از این دو کتاب در زمان انتشار موفقیت زیادی نداشتند و بیتوجهی منتقدان باعث شد اسووو برای مدتی از انتشار آثار داستانی فاصله بگیرد.
با این حال نوشتن را کاملاً کنار نگذاشت. ادبیات برای او راهی بود برای فکرکردن درباره رفتار آدمها، ضعفهایشان و چیزهایی که درباره خودشان باور دارند.
آشنایی با جیمز جویس:
یکی از اتفاقهای مهم زندگی اسووو آشنایی با جیمز جویس بود. جویس در آن سالها در تریسته زبان انگلیسی تدریس میکرد و اسووو برای بهترشدن زبان انگلیسیاش از او درس گرفت. رابطه معلم و شاگرد خیلی زود به دوستی ادبی تبدیل شد.
جویس آثار اسووو را خواند و برخلاف بسیاری از منتقدان ایتالیایی آن دوره، استعداد او را جدی گرفت. بعدها نیز نقش مهمی در معرفی «وجدان زنو» به منتقدان فرانسوی داشت و همین موضوع به شناختهشدن بیشتر اسووو کمک کرد.
علاقه به روانکاوی:
اسووو با نظریههای زیگموند فروید و روانکاوی آشنا بود و بهویژه به روشهایی که انسان برای توجیه رفتار خودش پیدا میکند علاقه داشت. این علاقه در «وجدان زنو» بهوضوح دیده میشود؛ کتاب حتی با یادداشت یک روانکاو آغاز میشود و ادامه آن نوشتههایی است که زنو برای درمان خود آماده کرده است.
بااینحال اسووو قرار نبود کتابی برای آموزش روانکاوی بنویسد. او از این فضا استفاده کرد تا ذهن آدمی را نشان دهد که مرتب درباره خودش حرف میزند، اما هر بار ممکن است بخشی از حقیقت را پنهان یا به شکل دیگری تعریف کند.
وجدان زنو و شهرت دیرهنگام:
«وجدان زنو» در سال ۱۹۲۳ منتشر شد؛ حدود بیستوپنج سال پس از دومین رمان اسووو. در ابتدا این کتاب هم در ایتالیا چندان مورد توجه قرار نگرفت، اما جیمز جویس آن را برای دوستان و منتقدان ادبی خود در فرانسه فرستاد. استقبال منتقدان فرانسوی باعث شد نگاه منتقدان ایتالیایی نیز به اسووو تغییر کند.
او سرانجام در سالهای پایانی زندگی به شهرتی رسید که سالها از آن محروم مانده بود و «وجدان زنو» به مهمترین اثرش تبدیل شد.
شیوه نویسندگی:
اسووو بیشتر از اتفاقهای بزرگ، به ذهن و رفتار آدمهای معمولی علاقه داشت. شخصیتهایش اغلب آدمهایی هستند که تصمیم میگیرند، پشیمان میشوند، برای رفتارشان دلیل میتراشند و میان چیزی که میخواهند باشند و چیزی که واقعاً هستند فاصله زیادی میبینند.
در «وجدان زنو» این ویژگی به کاملترین شکل دیده میشود. زنو هم خندهدار است، هم گاهی آزاردهنده و هم بهاندازهای انسانی که خواننده ممکن است بخشی از رفتارهای خودش را در او پیدا کند.
آثار مهم:
سه رمان اصلی ایتالو اسووو «یک زندگی»، «پیری» و «وجدان زنو» هستند. او همچنین داستانهای کوتاه، نمایشنامه و نوشتههای دیگری از خود به جا گذاشت و در سالهای آخر عمر مشغول نوشتن ادامهای برای زندگی زنو بود که فرصت تکمیل آن را پیدا نکرد.
سالهای پایانی و درگذشت:
بعد از موفقیت «وجدان زنو»، اسووو تازه داشت جایگاه واقعی خود را در ادبیات اروپا پیدا میکرد. اما این دوره چندان طولانی نبود. او در سپتامبر ۱۹۲۸ در یک تصادف رانندگی مجروح شد و در ۱۳ سپتامبر همان سال در موتا دی لیونتزا درگذشت.
امروز او در کنار نویسندگانی مانند لوئیجی پیراندلو از چهرههای مهم ادبیات ایتالیا در آغاز قرن بیستم شناخته میشود و «وجدان زنو» مهمترین اثر او به شمار میرود.
محصولات مرتبط
